Alcohol en jongeren

Jongeren zijn een zeer specifieke groep in de bevolking. Ook op het vlak van alcoholgebruik en het omgaan met alcohol zijn er heel wat specifieke aandachtspunten. Het drinken van alcohol in de jonge jaren loopt parallel met het doorlopen van verschillende stadia naar volwassenheid. Dat betekent dat jongeren alcohol eerst ‘leren’ drinken, vervolgens gaan experimenteren met de effecten en hoever ze hiermee kunnen gaan, om daarna een persoonlijk drinkpatroon te ontwikkelen. Dat maakt dat het alcoholgebruik bij de meeste jongeren tussen tien en twintig à vijfentwintig jaar toeneemt. Hoe ouder ze worden, hoe regelmatiger ze drinken. Jonge mensen drinken vooral graag bier, wijn en alcopops. Het drinkgedrag per alcoholsoort verschilt niet erg tussen jongens en meisjes, op één uitzondering na: jongens drinken regelmatiger bier dan meisjes.

Drinkpatronen

In bepaalde stadia van de ontwikkeling duiken ook specifieke drinkpatronen op. Een eerste drinkpatroon dat jongeren typeert, is ‘indrinken’. Dit is het drinken van alcoholische dranken thuis, op straat of onderweg naar . voor het uitgaan. Jongeren hebben allerlei redenen om ‘in te drinken’. Budget, in de stemming komen en moed indrinken zijn er enkele.
Een tweede patroon dat vaak voorkomt is ‘binge-drinken’. Dit betekent ‘in korte tijd een grote hoeveelheid alcohol drinken’. Hoeveel ‘een grote hoeveelheid’ is, hangt af van de gehanteerde definitie. Eén richtlijn is vijf glazen voor mannen en vier voor vrouwen in twee uur tijd.
Een ander patroon dat regelmatig voorkomt onder jongeren, is het combineren van alcohol met andere, vaak illegale middelen, zoals cannabis, hallucinogenen en amfetamines.
Ten slotte is het drinken van alcopops of mixdrankjes populair. Deze trendy drankjes, die een mix zijn van sterkedrank met vruchtensappen of limonades, smaken amper naar alcohol, maar hebben wel hetzelfde effect als een standaardglas alcohol.

De effecten

Het experimenteren met en het ontdekken van de effecten van alcohol kan heel leuk en uitdagend zijn voor jongeren. Daartegenover staat dat alcoholgebruik, zeker op jonge leeftijd, behoorlijk wat risico’s met zich meebrengt. Tot de leeftijd van zestien jaar is nog een aantal organen, vooral de hersenen, in volle ontwikkeling. Alcoholgebruik vóór de leeftijd van zestien jaar heeft een nefaste invloed op deze groeifase. Los daarvan is overmatig alcoholgebruik nooit goed. Wie te veel drinkt, kan last krijgen van een black-out (met alle mogelijke gevolgen van dien), een kater of een alcoholvergiftiging. Verder vergroot het de kans om in een verkeersongeval of een vechtpartij betrokken te geraken.

Ook op andere gebieden heeft alcohol een negatieve impact, ook al lijkt dat in eerste instantie niet zo te zijn. Zo kunnen enkele pintjes vóór het sporten de prestaties doen afnemen: reactiesnelheid, coördinatie en uithoudingsvermogen zijn immers niet meer optimaal. Dit geldt ook voor studeren. Hoewel alcoholgebruik sterk ingeburgerd is in het studentenleven en studenten vaak fier zijn op hun drinkprestaties zorgt alcohol voor mindere studieprestaties. Ten slotte is overmatig alcoholgebruik ook de belangrijkste oorzaak van problemen in het uitgaansmilieu.

Naast deze kortetermijngevolgen zijn er nog andere, vaak ernstigere gevolgen van overdreven alcoholgebruik, zoals de ontwikkeling van afhankelijkheid of van uitgesproken lichamelijke klachten. Of jongeren al dan niet (op latere leeftijd) problemen zullen krijgen met alcohol, is erg afhankelijk van een wisselwerking van heel wat beschermende- en risicofactoren. Eén van de risicofactoren is de startleeftijd bij alcoholgebruik. We zien dat jongeren steeds vroeger alcohol beginnen te consumeren en dat vergroot de kans op alcoholafhankelijkheid op latere leeftijd. Verder is er de laatste jaren steeds meer aandacht voor de invloed van alcoholreclame op het drinkgedrag van jongeren. Onderzoek toont aan dat deze invloed niet gering is.

Preventie

Het is belangrijk dat jongeren leren omgaan met alcohol en dat ze bewuste keuzes leren maken. Preventieboodschappen kunnen jongeren bewust maken van en informeren over de effecten en over de potentieel negatieve gevolgen van alcoholgebruik. Dat gebeurt best op verschillende gebieden en in verschillende settings met verschillende partners. Verder is het belangrijk om niet alleen op de jongeren zelf te focussen, maar ook op hun onmiddellijke omgeving, zoals de ouders. Preventieve initiatieven werken dus best divers, maar tegelijk complementair.